Stoepsteen naast de Ned. Hervormde kerk van Schoorl Tijdens een gecombineerde vergadering van de gemeentebesturen van Schoorl en Groet (tot 1834 zelfstandig!) werd in februari 1829 op het raadhuis te Groet besloten een algemene en gecombineerde begraafplaats van Schoorl en Groet aan te leggen. Op deze begraafplaats aan de Molenweg te Schoorl mochten eerst uitsluitend inwoners van Schoorl en Groet ter aarde worden besteld. De bestaande stenen van het oude kerkhof van Schoorl rond de kerk zijn sindsdien allemaal verdwenen op een na, de zogenaamde stoepsteen. Terschelling Na een bezoek jaren terug op het mooie waddeneiland Terschelling stonden voor de stoepen van enkele oude gevels zeer bijzondere palen. Toen ik op het eiland in het dorp Midsland het Strieperkerkhof bezocht stonden ze daar ook, maar nu op de achterkant een graftekst. Dit liet me tijdens het verdere verblijf niet meer los. De volgende dag spoedde ik mij dus ook naar het museum "'t Behouden Huys", waar men ook niet veel over de herkomst of betekenis van deze stenen wist. Bij een volgend bezoek aan het eiland had ik toch wat literatuur hierover gevonden die ik de toenmalige conservator van het museum Albert Flonk, overhandigde. Tijdens inventarisatie van deze palen kwam ik ze in Noord-Holland vooral langs de kust of voormalige kustplaatsjes tegen. Ze staan ook op de kerkhoven van Huisduinen en Callantsoog en soms staan ze voor boerderijen of woonhuizen. Stoepstenen Een goede definitie van deze stoepstenen is dat ze aan de voorkant en zijkanten afgewerkt zijn, behalve aan de achterkant (die soms gebruikt werd voor een graftekst, ruw is en gaten vertoont, waarin de ijzeren stangen pasten die deze stenen steunden). Vroeger kreeg de bewoner van sommige dorpen het recht van gebruik van een deel van de weg voor zijn huis. De weg was meestal nog niet verhard, zodat voor het huis een stoep ontstond, alwaar zich het dagelijks leven afspeelde De stoeppalen werden gebruikt om de uiterste grens van de stoep aan te duiden. De stoeppalen hebben een bepaalde vorm en de bewaard gebleven exemplaren stammen allemaal uit de 15de, 16de en begin 17de eeuw. De vormgeving is heel vaak terug te brengen op Vredeman de Vries, een belangrijk figuur uit de vroege renaissance, die met zijn voorbeeldenboeken veel invloed heeft uitgeoefend op architectuur en meubelkunst. Schoorl Nooit was mij iets bijzonders aan de grafsteen die op het grasveld rond de Schoorlse kerk aan de zuidzijde ter hoogte van de toenmalige kleuterschool Dikkertje Dap staat, opgevallen. Tot ik van Terschelling kwam. Dit bleek ook zo'n steen die ik op dit eiland had gezien. De Schoorlse stoepsteen is ook bewerkt met de voor de renaissance zo kenmerkende ornamenten: boven aan beide zijden van de Vlaamse wortel een dop, halverwege de wortel aan beide zijden een Ionische krul. Onderaan de wortel bevindt zich een blokvormige afsluiting. De tekst van deze paal vermeldt: INT YAER DES HEEREN YESU CRISTU VAN 1711 DEN 11 YANU ARY IS MYN HUYSVROU BARTENA TARMAET IN DEN HEER GERUST ENDE 15 DITO TE SCHOOREL BEGRA VEN HUYSVROU VAN YAN YANSEN SCHAGEN Jan Jansz. Schagen was op 4 november 1696 te Alkmaar met Bartha ter Maat gehuwd. Hij werd op 19 januari 1713 te Schoorl begraven. Tot zover het verhaal over de stoepsteen of stoeppaal. Of dit soort stenen iets met de visserij te maken had, omdat ze vooral langs de kustplaatsen voorkomen en of de stenen zowel voor stoepsteen en daarna als grafsteen werden gebruikt of allebei afzonderlijk is ook nog niet geheel duidelijk. Tekst: W. S. Jansen Bron: J.A. Deodatus Terschelling Stoeppalen T Brouwer Stoepen, stoeppalen en stoephekken Over andere bijzondere palen in onze gemeente, de grenspalen, kom ik een volgende keer op terug. 7

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Tijdschrift van cultuurhistorische vereniging Scoronlo | 1992 | | pagina 8