■F.
AMATEURTONEEL IN HEERHUGOWAARD
V
TTA
P
41
42
Amateurtoneel in Heerhugowaard
In Heerhugowaard werd in het verleden door menig
inwoner toneel gespeeld. De uitvoeringen werden door
een vaste trouwe schare toeschouwers bijgewoond. Deze
toeschouwers bestonden vooral uit donateurs die door
hun bijdrage het recht hadden de voorstelling gratis bij
te wonen, klantenbinding dus. De avonden waren
populair, niet in het minst om het “bal na” tot in de
kleine uurtjes. Het bal na was natuurlijk vooral voor de
kastelein van belang.
Vooral na het einde van de Tweede Wereldoorlog waren
het hoogtijdagen voor het amateurtoneel. Ook zang- en
operetteverenigingen bloeiden volop. Mensen voelden
zich weer vrij en wilden zich ontspannen.
Het vergde veel inspanning om tot een voorstelling te
komen. De leescommissie koos een stuk uit: dat kon een
drama zijn, maar meestal een blijspel omdat het publiek
daarnaar vroeg. Ook had de regisseur een belangrij
ke stem. De keuze werd ook bepaald door het aantal
beschikbare spelers en speelsters. Bij katholieke vereni
gingen was het gebruikelijk dat het gekozen stuk werd
gecensureerd door de geestelijk adviseur. Meestal was
dat een kapelaan. Stukken met moord en doodslag en
overspel waren sowieso uit den boze!
Nauwkeurig werd de tekst uit het script gevolgd. Ook
het decor werd precies gebouwd zoals stond aangegeven.
Dagen waren diverse leden bezig met zagen, timmeren,
behangen en schilderen van de decorstukken.
Om de kas van de vereniging te spekken werden in de
pauze van de voorstelling loten verkocht. Deze tom
bola bestond uit prijsjes in de vorm van kaas, met- en
leverworst, taart en dergelijke waren.
Verenigingen waren vaak verbonden aan een plaats,
wijk, kerkelijke zuil of een specifieke doelgroep.
Op het gevaar af niet compleet te zijn, noemen we:
Toneelgroep De Noord, in Heerhugowaard-de
Noord, thuisbasis Café Bleeker. Toneelgroep Ex
pressie, spelend in theater De Schakel. Deze
vereniging heeft zelfs enkele jaren een jeugdafde
ling gehad met de naam Mascotte.
Toneelvereniging Amicitia, in 't Kruis, thuisbasis
buurthuis De Deel.
Toneelgroep KPJ, Kath Plattelandsjongeren,
(later H.Art) ook spelend in de Deel. Toneelver
eniging Harmonie, thuisbasis café De Swan, later
de Schakel en weer later theater Cool.
Toneelgroep Centrum, met katholieke signatuur,
voortgekomen uit de KAB, de katholieke Arbeiders
Beweging.
Toneelgroep Papillon, een activiteit van een wijk
vereniging. Deze groep bestond slechts een
paar jaar.
Het podium was meestal voorzien van voetlicht dat
van onderaf de spelers belichtte. Het gezegde “voor
het voetlicht treden” is hiermee verklaard. De spelers
werden uitgebreid geschminkt. Als je volgens het
script oud moest zijn dan werd je door de grimeur ook
werkelijk op de gewenste leeftijd gebracht. Kapper
Kuyt uit Langedijk was jarenlang de vaste grimeur van
toneelvereniging Harmonie. Snor, baard of pruik; Kuyt
zorgde er voor! Een belangrijk man was ook de recen
sent van de Alkmaarsche Courant of het Noord-Hol-
lands Dagblad. Een slechte recensie kon dodelijk zijn
voor de bezoekersaantallen voor de volgende voorstel
ling. Hij werd dan ook met alle egards ontvangen!
Er was meestal een plaats voor hem gereserveerd.
Deze moesten eerst uit de opslag worden gehaald.
Stond in de tekst dat er een kachel brandde, dan moest
die daadwerkelijk aanwezig zijn. Ook de regisseur stel
de zijn eisen. Menig zweetdruppel en hoofdpijn voor
de bouwploegen.
Bliksemslagen werden nagebootst met een knipperen
de zaklantaarn, de donder door op een zinken plaat te
slaan en de regen door grindjes in een emmer te laten
stromen. Het was behelpen en het ging ook lang niet
altijd goed.
Een ander fenomeen was het souffleurshokje dat pro
minent in het midden van het podium was geplaatst
in de zaal. Voor de spelers op de bühne was alleen het
hoofd van de souffleur zichtbaar. Goed souffleren was
trouwens nog een hele klus.
Aad Kaptein verhaalt over de vele amateurtoneelver-
enigingen die Heerhugowaard heeft gekend en over zijn
“eigen” vereniging De Harmonie, waar hij 40 jaar deel
van uitmaakte.
1
J
1982: Kermisuitvoering ‘De Huistiran’ met v.l.n.r. Mieke Bakker,
Corrine Wijga, Wietse Metselaar, Aad Kaptein, Jan Beunder,
Sjoukje Adema, Jan Vredenburg en Piet van Leijen
