walvisskelet gevonden. De datering voor het Heerhug-
owaardse walvisbot komt dan uit op 3516 tot 3370 BC
(met 96% betrouwbaarheid). Voor het Andijker skelet
2967 tot 2698 BC (met 96% betrouwbaarheid). Het is
goed mogelijk dat deze twee walvissen enkele honder
den jaren na elkaar hetzelfde zeegeulensysteem zijn op
zwommen en daar aanspoelden en stierven’.
(BC is: voor Christus, voor de jaartelling dus)
Zeegat bij Bergen
Dat dit walvisbot in Heerhugowaard terecht is geko
men, heeft te maken met de geografische situatie uit
de tijd dat deze walvis hier zijn einde vond. De kust-
duinen lagen enkele kilometers verder in zee dan nu.
Ter hoogte van Bergen was de zee door de duinstrook
heen gebroken. Met vloed stroomde tweemaal daags het
zeewater het gebied achter Schoorl binnen via een groot
geulensysteem dat reikte tot aan Medemblik, Enkhui-
zen en Hoorn. Zoiets als de slufter op Texel, maar dan
vele malen groter. De stroomgeul bij Bergen was groot
genoeg om walvissen door te laten. Die hoofdgeul liep
richting Schagen om vandaar via talloze zijtakken geheel
West-Friesland te overstromen. De grijze walvis kon
hierdoor ons gebied binnenkomen en is ter hoogte van
Heerhugowaard vast komen te zitten en daar gestorven.
In Andijk is in 2007 het gehele skelet bovengekomen.
Omdat er in Heerhugowaard geen opgraving is gedaan,
maar alleen een bot met ploegen boven is gekomen, is
het heel goed mogelijk dat de rest van het walvisskelet
nog in de Waardse bodem zit. Rond het jaar 1000 v.C.
is het zeegat bij Bergen met zand dichtgeslibd en kwam
het West-Friese geulenstelsel droog te liggen. De latere
overstromingen door de zee vanuit het westen (de Zijpe)
Bronnen
Broekhuizen-Slot, Ina, 2021. Walviskaak aan de Gouwe.
In ‘Vierkant’, cultuurhistorisch tijdschrift van het
Westfries Genootschap.
Archeologische Kroniek van Noord-Holland, 2011.
Over het nut van walvisbotten.
Grijze walvis, Oud Stede Broec, studylibnl.com.
Windt, Jan, 2007. Walvis zwemt West-Friesland
binnen. Jaarboek Hist. Ver. Oud Stede Broec.
Informatie van Youri van den Hurk en Henk Aandewiel.
of het noorden via de wadgeul Het Oude Veer (bij
Wieringen) hebben in de vele eeuwen daarna anderhal
ve meter klei over het walvisskelet gelegd, zodat boer
Kleppe wel heel diep moest ploegen om het walvisbot
naar boven te brengen waar het in het museum aan de
Huigendijk een nieuw leven heeft gekregen.
walvisbot
izen
30
huidige duinen
J kuststrook 3000 v.C
De Kop van Noord-Holland en West-Fries
land ca. 5000 jaar geleden. West-Fries
land was een grote wadvlakte met
brede stroomgeulen waardoor de walvis
West-Friesland kon binnen zwemmen. Het
zeewater reikte totEnkhuizen en Hoorn
(kaart Henk Komen).
huidige kustlijn en
West-Friese
Omringdijk
Den Helder
zeegat van Bergen
I
I
