Turfschipper
Sjouke was dus geen visser, maar een turfschipper, die in de dagen voor 5 maart op de Zuiderzee om
het leven is gekomen, waarbij kennelijk wel zijn paspoort, maar niet zijn lichaam werd gevonden.
Een turftjalk. bron: ssrp.nl)
De Tjalk: Het woord tjalk kan gezien worden als verzamelnaam voor oer-Nederlandse platbodems met
zwaarden en een gaffelgetuigde mast, welke meestal in Friesland en Groningen werden gebouwd. Een vlakke,
brede bodem met ronde kim, rechte vlakke zijden en flauw gebogen fraaie ronde stevens. Valt onder de noe
mer kromsteven. Zeer geschikt voor ondiepe wateren en hèt vrachtschip van de Zuiderzee. Het hoofdzakelijk
voor beurt- en vrachtvaart gebruikte schip bestond eigenlijk al lang voor de 17e eeuw als een kleine smak,
die in Friesland ook wel caechschuyt werd genoemd. Voor zover we weten wordt de naam tjalk voor het eerst
door Nicolaes Witsen in 1690 gebruikt in een herdruk van zijn Scheepsbouw en bestier" uit 1671. In een Fries
document uit 1673 wordt thiallick aangetroffen. Het is rond de tijd dat men in Friesland de smaklijnen slanker
begon te maken. Kleine snelle tjalken uit Friesland staan beter bekend als skütsje. De echte Friesche tjalk (dus
niet het skütsje), onderscheidt zich door een rondere vorm en slanker aanzicht. Dit komt door de gestrektere lij
nen, een wat meer voorover vallende steven en een smaller toelopend boeisel op de boeg. De vele huidplanken
(gangen) lopen voor en achter zeer smal toe. (bron: vaartips.nl/) Over de turfvaart staan op de website ssrp.nl
(Stichting Stamboek Rond- en Platbodemjachten) aardige artikelen.
Een Friese Turf Tjalk. 1786.
Graveur Gerrit Groenewegen.
(bron: rijksmuseum.nl)
Het weer in 1774
Dan resteert nog de vraag waardoor Sjouke Johannes op de Zuiderzee in de problemen is gekomen en
dan ligt het voor de hand om naar de weersomstandigheden te kijken.
Skütsje geladen met turf.
(bron: Fries Scheepvaart Museum)
Historische Vereniging Wieringen "Op de Hoogte" 33e jaargang nr. 2 - 2021
