Wie was Wessel van der Lee?
Van 1805 tot circa 1822 woonde aan de Breestraat in Schermerhorn grutter Wessel
van der Lee. Ergens in die jaren maakte Van der Lee kennis met het magnetisme
en zijn vermeende genezende werking. Rond 1815 werd hij praktiserend magnetiseur.
anvankelijk op kleine schaal in Schermerhorn, maar naarmate zijn faam groter werd
breidden zijn activiteiten zich uit. In 1822 verliet hij Schermerhorn en ging een meer
zwervend bestaan leiden. Hij kreeg de naam Wonderdokter van Schermerhorn' en
bleef die titel heel lang houden.
De Oudheidkundige Vereniging Het Schermereiland kreeg het onderwerp voor deze
speciale uitgave van de Chronyke aangereikt door Henk Hoek, oud-huisarts in de
Schermer. Een studievriend vroeg eens aan Hoek of hij soms 'de wonderdokter' van
Schermerhorn was. Op het verbaasde 'nee, hoe zo?' vertelde de vriend dat er in de ne
gentiende eeuw ene Wessel van der Lee had geleefd die deze titel had gekregen.
De Oudheidkundige Vereniging ging op onderzoek uit en vond archiefstukken in Leeu
warden, Middelburg, Utrecht, Delft, Haarlem en Den Haag. Van der Lee bleek namelijk
in zijn tijd zowel beroemd als berucht te zijn geweest. Als hij een stad of dorp aandeed
stonden de zieken in de rij om genezen te worden of om hun pijnen te later verlichten.
Een slechte naam had hij vooral bij de reguliere medische beroepsgroep, die hem zag
als een kwakzalver die zei dat hij mensen kon genezen en daarbij soms ernstige schade
toebracht. De meeste archiefstukken hebben betrekking op aanklachten over het onge
oorloofd uitoefenen van de geneeskunst en over het uitblijven van genezing of het ver
ergeren van een ziekte.
Wie de mens Van der Lee was blijkt alleen uit indirecte bronnen. Zelf heeft hij - voor
zover bekend - niets geschreven of gepubliceerd. Hij was van eenvoudige afkomst en
had lompe manieren maar hij logeerde soms bij de adel en had hooggeplaatste be
schermers. Zijn vrouw Metje Vel was even eenvoudig maar hun kinderen kwamen goed
terecht. Aan het eind van zijn leven bleek dat Wessel van der Lee in redelijk goeden
doen was.
Kortom, een tegenstrijdige figuur over wie in deze publicatie meer verteld wordt.
Kitty Kampf
Werkgroep Schermerhorn van de
Oudheidkundige Vereniging 'Het Schermereiland'
63
