Haarlem, waar hij in 1784 werd benoemd
tot directeur van het Physisch en Natuurhis
torisch Kabinet en van de bibliotheek van
'Teyler's Stichting'.
Eind achttiende, begin negentiende eeuw
was er nog weinig bekend over elektrici
teit. Zoals vaker gebeurt bij noviteiten zag
men er weinig praktisch nut in maar mis
schien wel een geneeskrachtige werking.
Van Marum bouwde de "grote elektriseer
machine", een apparaat dat een zo grote
elektrische kracht moest opwekken dat
daarmee nieuwe eigenschappen van elek
triciteit ontdekt konden worden. De ma
chine bleek goed te werken en er zijn
allerlei onderzoekingen mee gedaan. Van
Marum stelde als geneesheer allereerst
belang in de invloed die een elektrische
lading op de menselijke polsslag zou heb
ben. Uit de proeven die hiermee werden
gedaan, bleek dat deze invloed nihil was.
Gerbrand Bakker werd in 1811 benoemd
tot professor in Groningen, waar hij on
derzoek deed naar dierlijk magnetisme en
hypnose.
Van Marum zag niet veel in dit onderzoek
- hij noemde het verderfelijke mystiek -
maar zijn academische geest was er wel
nieuwsgierig naar. In 1813 verwoordde
hij het als volgt: elke waarheidlievende
natuurkundestudent, die alles hoort wat
over het zogenaamde magnetiseren wordt
gezegd, zal er zeker naar verlangen "om
experimenteel afdoende bewezen te zien
welke van deze verschijnselen onweerleg
bare feiten zijn, die niet toegeschreven
kunnen worden aan opgewonden ver
beelding of aan zelfbedrog."
Verzoek om informatie
In 1822 schreef Van Marum in een brief
aan Bakker: "Een paar weken geleden las
ik in een brief van mevrouw De Gavere,
dat de zogenaamde wonderdokter van
Schermerhom erg populair was geworden
door enkele lijders aan pijnen en stijfheid
in de ledematen snel te genezen. Even
later ontmoette ik uw collega Van Eerden
in Amsterdam, en ik vroeg hem of hij hier
meer over kon vertellen. Hij bevestigde
dat het waar was wat men mij had ver
teld, maar hij kon me niet veel meer zeg
gen, ook niet over de manier waarop de
genezingen tot stand kwamen. Vervol
gens vroeg ik uw collega Driessen of hij
er meer over wist. Deze antwoordde dat
veel mensen verlichting vinden door zijn
behandeling van reumatische en artriti-
sche pijnen. Volgens Driessen is de man
geen strijker zoals bij gewone magneti
sche behandeling, maar concentreert hij
de krachtige zenuwen in zijn vingertop
pen en brengt ze op één hoogte met het
aangetaste lichaamsdeel.
Omdat ik geen idee heb hoe dit
"concentreren van de krachtige zenuwen"
zich afspeelt, lijkt mij dat de man een
bepaalde manipulatie kent en deze aan
het werk zet op het betreffende lichaams
deel, waardoor de reumatische pijnen en
verstijving onmiddellijk verminderen en
grotendeels verwijderd worden. Ik smeek
u om mij te vertellen wat deze manipula
tie, die zoveel effect heeft, werkelijk is
Volgens Driessen is er geen enkele twijfel
mogelijk over de waarheid, dat er veel
verlichting is van pijn en stijfheid bij zulke
lijders. Daarom is het van het grootste
70
