7 om Ueddaar van te berichten..." Er waren op dat moment nog 21 leden. De opheffing was des te meer jammer omdat Slot er veel werk van had gemaakt, de leerboekjes van de Maatschappij in te voeren. Tot overmaat van ramp vertoonde de kas een ga pend gat (12). Wat kan de reden zijn geweest dat de leden en bloc verklaar den niet langer lid van de Maatschappij te willen zijn en daarmee een eind maakten aan het bestaan van het Rijper nuts- departement? We kunnen er slechts naar gissen. Uit de brie ven van Hartman aan Nieuwenhuyzen blijkt wel dat er onvrede was met de geringe activiteit van het Nut. Nu was de Maat schappij na het mislukken van het patriotse streven in 1787, als gevolg van de Pruisische inval in moeilijk vaarwater terechtgekomen. Over het algemeen werd het Nut, hoewel in naam strikt neutraal, gezien als een patriots bolwerk. Dat was zeker niet ten onrechte. Inderdaad stond het groot ste deel van de leden, vooruitstrevend als zij waren, aan de kant van de patriotten. Tegenwerking Na de machtsherstelling van stadhouder Willem V werd het Nut daardoor van de zijde van de overheid nogal tegengewerkt. Te Westzaan bijvoorbeeld, verbood het dorpsbestuur ieder contact tussen het departement aldaar en de onderwijzers (13). Het Rijper Nut werd dus in een ongunstige periode opgericht.Dat het al na vier jaar van het toneel verdween, hoeft niet te verbazen. Overigens bleef een aantal leden van het departement ook na de opheffing nog bijeenkomen. Zij gin gen door met "...prysies uyt te deelen, aan de leergrage jeugt...tot derzelver aanmoediging...", zo berichtte een hunner, Simon Kuiper, in november 1793 aan Nieuwenhuyzen.Bo vendien betaalde men gezamenlijk het schoolgeld voor enige kinderen van behoeftige ouders. Tenslotte gaf men ook prijzen aan personen die zich door bij zonder edelmoedig of menslievend gedrag hadden onderschei den, "...gelijk wij op Onze laatst voorgaande vergadering aan yemand, die een door den duyster in 't waater gevallen dienstmaagd gered had gedaan hebben...", aldus Kuiper (14). Na de intocht van de Franse revolutionaire legers en de erna plaats vindende Bataafse revolutie, werd het klimaat weer gunstig voor het Nut. Toen werden vele oude wensen van de Maatschappij op het terrein van het onderwijs via wetgeving van de overheid op nationale schaal doorgevoerd. Het zou

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Een Nieuwe Chronyke van het Schermereiland | 1991 | | pagina 9