14 GESTOETHASPEL MET NAMEN \s werd de avorfdmelk neergezet om te romen en maakte men van de volle ochtendmelk plus de afgeroomde avoindmelk de zgn."dag kaas". Deze kaas was eerder marktbaar dan de zgnzoetemelkse kaas, maar het was geen volvette Edammer meer en in veler ogen een wat minderwaardig p.udukt. De boterbereiding op de boerderij won hierdoor aan beteke nis. Eerder maakte men alleen boter door de wei af te romen, de zgn. wei-boter. Omstreeks 1850 was de bruto-opbrengst aan kaas per koe ca. 93 (per jaar). Vijftien jaar later was dat gestegen tot ca. 130. Wouter Sluis uit de Beemster propageerde een betere metho de van kaasbereidingo.m. door gebruikmaking van een thermo meter en...schoon gereedschap.Slechte kazen werden "rijzers", "prutters" en "knijpers" genoemd. Men sprak van "het gebrek in de kaas". Sluis heeft inderdaad belangrijke verbeteringen bewerkstelligd. Eén van zijn stellingen was:"Hygiëne is een wetenschap die beoefend moet worden". De resultaten aan de kaasfabriek van Grootschermer waren echter zodanig dat de beste zelfkazers ook na oprichting van de fabriek zelf bicven doorgaan. Ze maakten betere prij zen voor hun produkt. Het melk-aanbod aan de fabriek was in het eerste jaar 425.748 kg. Daarvan werd 35.718 kg kaas ge maakt. In 1901 bedroeg de melk-aanvoer 797.459 kg en de kaasproduktie 73.796 kg. Van de wei, die te romen werd gezet maakte men nog 545 kg wei-boter. Op de boerderij maakte men toen echter nog 136.203 kg halfvette kaas, 18.306 kg boter en 480 kg wei-boter. Rest me nog te vermelden dat het aantal veehouders in Groot schermer thans is te tellen op de vingers van één hand. Bronnen: Gemeentelijke jaarverslagen van Zuid- en Noord-Schermer en "Westfrieslands Oud en Nieuw" Jan Blaauw. De hiernaast afgebeelde "poortersbriefis een op zichzelf al merkwaardig document. Het is zoveel als een bewijs van toelating als bewoner van de stad Amsterdam voor een uit Duitsi.and afkomstige immigrant. In dit geval een voorvader van dokter Carel Maschhaupt te De Rijp. Des voorvaders naam is echter nogal verhaspeld, tot "Mashhoop", zeer waarschijn lijk als gevolg van onduidelijke uitspraak door de betrokkene. s •v 1 4 r\ vk V 'i De Johf ding

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Een Nieuwe Chronyke van het Schermereiland | 1991 | | pagina 16