NOORDEINDE EN ZIJN BEWONERS Nog een preekhuis Nu de zomeravondwandeling, die het bestuur organiseert, dit jaar in Graft begint en in Noordeinde eindigt, met een kopje koffie in "De Vermaning", leek het mij geschikt, een artikel te wijden aan dit dorpje, de kerk en de bewoners van weleer Op de zelfde plaats waar nu het - kortgeleden fraai geres taureerde - kerkje staat, stond in vroeger eeuwen een veel grotere doopsgezinde "Vermaning". Waarschijnlijk de eerste op het "Schermereylant"nu Eilandspolder genaamd. Het ledental van de doopsgezinde gemeente ten tijde van de bouw van de huidige kerk, in 1873, bedroeg ongeveer 35. In de jaren 1655 -1670 waren dat er circa 230. Het verlies aan leden in de menniste gemeente hangt nauw samen met de vermindering van de gehele bevolking in dit gebied. Was de totale bevolking van Graft, waartoe Noord einde behoort, in 1622 groot 3161 personen; in 1869 waren het er 1601 en in 1899 nog maar 1368. In 2^ eeuw dus meer dan gehalveerd. In de lange geschiedenis van de Doopsgezinde Gemeente te Noordeinde hebben sommige van de predikanten historische betekenis gekregen. Zo was er Cornelis Albertsz Posjager,die samen met zijn menniste collega van De Rijp, Engel Arentsz van Dooregeest, "De Rijper Zeepostil" heeft geschreven. Dit boek bevat 20 preken, voor de mensen die ter walvisvaart gingen. Een andere min of meer bekende Noordeinder dominee is geweest Gijsebert Bruijn, die in 1730 in Noordeinde kwam en er predikant bleef tot hij in 1779 overleed. Op een lijst van personen die doop en Avondmaal bedienden, zien we Rijpers als Engel Arentsz van Dooregeest (de samen werking tussen Noordeinder en Rijper doopsgezinden is altijd heel goed geweest) en Jan Klaasz Kee, die als boekhouder van een Rijper reder en als kruidenier en nog weer later als ge bruiker van de lijnbaan "De Poel" (die de Rijper doopsgezinde gemeente voor hem kocht) zijn dagelijks brood verdiende.Een lekeprediker dus en alzo passend in de doopsgezinde tradi tie. Behalve doopsgezinden hadden ook katholieken of "Roomsge- zinden"zoals ze destijds werden genoemd,er hun preekhuis met pastoorswoning. Totdat in De Rijp, in 1805, een r.k. kerk werd gebouwd. Toen werd hun preekhuis te Noordeinde tot af-

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Een Nieuwe Chronyke van het Schermereiland | 1991 | | pagina 4