De Helderse kermis tot 1939 Het houden van kermis dateert uit de 15e en 16e eeuw. Het is van oorsprong een jaarmarkt ter gelegenheid van de wijdingsdag van de patroonheilige. Kermis is dan ook een verbastering van kerkmis of kerke-misse. Op die dag kwamen de inwoners bijeen om de patroonheilige te vereren en om zich te vermaken. Het bood voor kooplieden, artiesten en muzikanten een prima gelegenheid om goede zaken te doen. Zo ontstonden in de steden en dorpen de kermissen. De Helderse jaarmarkt - kermis wordt al heel lang in de eerste juliweek gehou den, al meer dan tweehonderd jaar en zeer waarschijnlijk al veel langer. Jaarmarkt Ooit was de jaarmarkt een serieuze zaak met daarbij wat ontspanning. Voor de jaarmarkt mochten alleen kooplieden en neringdoenden van naam zich bij de marktmeester aan melden waarna een loting bepaalde wie een standplaats kreeg. Het was vroeger de gewoonte dat een deel van het staangeld van de marktkramen voor de armen bestemd was. In 1802 was Pieter Strooker markt meester, de jaarmarkt werd gehouden "aan de zuijdzijde van de Nieuwe Brakke"; hiermee wordt waarschijn lijk bedoeld nabij de voormalige kazerne in de Jacob van Heems- kerckstraat. De berekening van het staangeld van een marktkraam ging per oppervlak, in voet gerekend. Voor kleine stalletjes, tafeltjes en kruiwagens was een lager tarief. Als de jaarmarkt niet doorging werd dat vermeld in de Amsterdamsche Courant, zoals in mei 1805. Het jaar daarop was er weer een jaarmarkt en Kinderplezier op de Helderse kermis nabij het Helden der Zeeplein. nu "Van het Schoolsteegje te begin nen en is bij lot bepaald dat het open der kramen dit jaar zullen staan na de oostkant en gevolglijk een naast komende jaar kermis na 't westen". Van de 58 kramen kwamen er in het jaar 1826 ongeveer 30 uit Den Helder en omstreken. De overige marktkoop lieden kwamen uit geheel Noord- Holland. Zo stonden er dat jaar onder andere kramen met galanterie, kant, schoenen, brood, banket en koek, een goudsmid, paraplu's, een ijzerkoper, broeken, noten en amandelen, een visdrager, een schoenmaker, een wafelbakker en een vleeshouwer. Als attractie stond in 1828 een kabinet van wassen beelden in een tent in de Langestraat in de Ouwe Helder. In die periode werden ook toneelstukjes, tragedies en kluchten uitgevoerd, zoals het 'Turfschip van Breda', dat werd opgevoerd door zo'n twintig toneelspelers. Het gezelschap trad op in een schouwtent of huurde een theatergebouw in Den Helder, zoals Tivoli aan de Loodsgracht ter hoogte van de Hoogstraat. Kermis Vanaf de jaren 1830 begon de kermis een belangrijke plaats op de jaarmarkt te krijgen. Het is bekend dat de ker mis na de opening van het Helders Kanaal (1829) voornamelijk aan de Kanaalweg stond. In die periode be stond het uit een toneelgezelschap, acrobaten, paardendressuur, koord dansers en zelfs operazangers met een orkest. De plaatselijke banketbakkers en confituriers verkochten dan hun kermisijs als; 'ijs punch a la Romaine'. 57

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 2008 | | pagina 11