kruit en 200 pond kogels naar Den Helder te zenden. Veertien dagen later stuurde hij ook nog eens 2 tweeponders met toebehoren. Omdat er veel onvermogende schutters waren, hadden de regenten verzocht om 200 van ieder en drie of vier veldstukjes met toebehoren welk geweer, kanon etc. by ons in goede bewaringe en onderhout sal werden genomen en U[w]e Edele Mogende na t cesseren van oorlog (t welk den Almagtige Godt in het korte genadiglyk wil geven) ook wederom sal worden gerestitueert Een en ander moest goed onderhouden worden en na afloop van de oorlog teruggestuurd worden naar 's lands magazijn in Hoorn. Hoewel de Republiek een neutraliteitspolitiek voerde, werd ze toch opnieuw meegesleept in een Europese conflict, de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). De wapens waren nodig om de Fransen weer eens buiten de deur te houden. Die waren de Zuidelijke Nederlanden binnengevallen, hadden in 1747 onze grenzen overschreden en vervolgens Bergen op Zoom en Maastricht bezet. Verder was er naast sabels en snaphanen nog behoefte aan: 'Een Battery, drie kanonnen swaar twaalf ponders, nevens de drempel van t slants diep; Een Battery bewesten de Helder by t wierhooft, drie kanonnen swaar 18 ponders, drie kanonnen swaar 6 ponders; Een Battery op t nieuwediep, vier kanonnen swaar 18 ponders; Een magazyntje om amunitie van oorloge in te leggen; Twee trommels; Drie vaandels; Een vlag en stok op de battery nevens de drempel; Een gaap stok met trappen (uitkijktoren) om uyt te sien op de kykduyn; Voor de bovenstaande kanonnen amunitie van oorlog. Uit een overzicht van weerbare mannen die bevonden werden te syn op den lande van Huysduynen om te kunnen dienen tot afweringe die ons door de franse soude kunnen overkomen blijkt, dat in Huisduinen 55 weerbare mannen thuis waren, waarvan 17 onvermogend, er 99 op zee zaten, waarvan 38 onvermogend en dat in Den Helder 227 weerbare mannen thuis zaten, waarvan 85 onvermogend en er 277 op zee zaten, waarvan 137 onvermogend. Bij elkaar waren dat dus 658 weerbare mannen, verdeeld over 6 schuttersvendels: twee in Huisduinen en vier in Den Helder. De Huisduiner vendels werden geleid door de kapiteins Cornelis Jochjem] Rugert en Robyn Reyntjes met als luitenants Willem Kleyn en Willem Haling en de vier in Den Helder door de kapiteins Arien Kint, Jacob Hooglant, Kersje Visser en Jan Kroon met de luitenants Meyert Jacobsz., Dirk Wit, Jacob van t Wuyver en P[ie]ter Aarjensz. Korf.11 Ook een exercitiegenootschap of vrijkorps in Huisduinen en Den Helder? Tijdens de Patriottentijd (1780- 1787) werd in veel Hollandse steden de schutterij tot nieuw leven gewekt, of werd een vrijkorps of exercitiegenootschap opgericht. "Soldaatje spelen" werd een nationale rage, aldus Paul Knevel in zijn Wakkere Burgers. De Alkmaarse schutterij 1400-iyg^. In Alkmaar meldden zich in de eerste maand van 1784 zo'n 569 vrijwilligers. Op 8 juni verscheen bij stadsdrukker Jan Coster een uitvoerig Reglement of Kaart voor de Schuttery der Stad Alkmaar.12 Van deze schuttersordonnantie heeft een patriot(?) uit Den Helder of Huisduinen een kopie gemaakt.U Deze - gebrekkige - kopie kan m.i. maar één doel hebben gediend: de oprichting, of althans een poging daartoe, van een vrijkorps of exercitiegenootschap in beide kustdorpen. Wordt vervolgd. Will C. Thijssen. Noten 1 I.H. Gosses en N. Japikse, Handboek tot de Staatkundige Geschiedenis van Nederland ('s-Gravenhage, 1927) pp.466, 467. 2 Den Helder, Archief van Regenten (AvR), inv.nr.148, Militaire Zaken. 3 F.G.J. ten Raa en F. de Bas, Het Staatsche leger. 1568-2796 (Breda, 1921), deel V, pp.185, 186. 4 GAH, AR inv.nr.122, Briefwisseling 1750-1792. 5 Ten Raa en De Bas deel V, pp.284, 286; H. Schoorl en J.T. Bremer, Brandewijn en "Tillenhof. Salomon van Til, predikant te Huisduinen-Den Helder, 1666-1676. In: "Volk aan het Marsdiep" (Schoorl, 1983), p. 43. 6 AvR inv.nr.122, Briefwisseling 1750-1792. 7 Ibidem, inv.nr.148, Militaire Zaken. 8 Ibidem, inv.nr.122, Militaire Zaken. 9 Ibidem, inv.nr.152, Militaire Zaken. 10 Ibidem, inv.nr.148, Militaire Zaken. 11 Ibidem, inv.nr.149, Memoriaal van zaken. Zie ook: A. Korff, Beknopte Geschiedenis van Huisduinen en Den Helder (Haarlem, 1958), pp.161-173. 12 P. Knevel, Wakkere Burgers. De Alkmaarse Schutterij i400-i795(Almaar, I991)' P- 3T 32- 13 AvR, inv.nr.148, Militaire Zaken. 5°

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 2004 | | pagina 24