Dienst der Opiumregie. De kitten waren veelal vieze en nietige huis jes, alleen bezocht door het schuim der natie. De adellijke Javaanse dame Raden Atjeng Kartini schreef in een van haar brieven: "Het opium is de pest van Java. Ja, erger nog dan de pest is het opium. De pest is niet altijddurend, maar het kwaad door opium gesticht breidt zich hoe langer hoe meer uit en zal nooit verdwijnen, eenvoudig omdat het is beschermd door het gouvernement. Hoe groter het ver bruik van opium op Java is, des te voller zal de schatkist zijn. De vloek van het volk vult de buidel van de N.I. regering met miljoenen gouds. Velen zeggen dat gebruik van opi um geen kwaad is. Geen Kwaad! Wat zijn dan de talrijke moorden, brandstichtingen, diefstallen, die onmiddellijk het gevolg zijn van opiumgebruik?" Een oud oosters spreekwoord zei al: "De opium die voor veel ziekten een goed medicijn is, is zelf een ziekte". In de oude Kawi-Javaanse palmbladboeken staan overmatige opiumeters uitgetekend als morele en maatschappelijke kneuzen. De traditionele kijk op de schuiver wordt verwoord in het gezegde: "Eerst eet de mens de opium, dan eet de opium de mens". Wet Op de Opiumconferentie van 1913 in Den Haag werden de koloniale machten nog eens aangespoord om "geleidelijk het opiumschuiven in haar gebied af te schaffen, want het gebruik van opium dient verboden te zijn". Een opmerkelijk feit uit deze periode is de Nederlandse Opiumwet van 1914. Naast defini ties van de verboden stoffen is in die wet een algemeen verbod opge nomen tegen opiumbereiding bin nen Nederland. Niet dat hier zoveel schuivers waren, maar daarmee kon worden opgetreden tegen "clandestiene invoer vanuit Neder land naar de koloniën, die door het personeel van de grote stoomvaart maatschappijen op vrij grote schaal gedreven werd". De Opiumwet van 1914 was oorspronkelijk dus niet bedoeld om invoer in Nederland te verhinderen, maar om de uitvoer ervan onmogelijk te maken, ter be scherming van het staatsmonopolie in Indië. In de latere wetswijzigin gen en nieuwe Opiumwetten werd ook de uitvoer van opium strafbaar gesteld. Rob Koningstein Bronnen: - Bespreking en tekst van de Opi umwet (wet van 12 mei 1928). - E. Vanvugt, Wettig Opium. 350 jaar Nederlandse opiumhandel in de Indische archipel. (Haarlem?, 1995) 101

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 2004 | | pagina 19