89 de gou- n aan de erd uitge- ran de di- ïaal ge- van de sn, dat de ïakers et hoofd auw was crachten' 1 tot in de oortdre- r de werf een in- 1 Rijks- t zo heel n aan het ;rd uitge- pen van endijk ostzijde gelastte wen en d door ïnt' over- let gehe- rouwen rande- ding 'het aal, de 56 hecta- erd ont- in de poleon I en Hel- i de aehoor- gevecht :r kleine- hilde jd van >aard, Deze foto van omstreeks 7928 geeft een situatie weer die tot tQ40 bestond. Op de voor grond de Buitenhaven met bet wachtschip. Op bet werfterrein is bet diagonaalsgewijs lopende z.g. mobilisatiestraatje zichtbaar, (Noordpoort - Westpoort). Het 'torentje' (later Marinemuseum) en bet zwembad (schoorsteen) zijn duidelijk zichtbaar; het werfbassin ook. Het open terrein links van het zwembad was zo groot, dat er plaats was voor een model-voetbalveld; er werd ook wel geëxerceerd door de adelborsten (een kleine compagnie). enterbijl en piek; van olie- en kaars verlichting, handpompen, hand- spillen, houtstookkombuizen, kar doezen en massieve kogels en schrootladingen; de armdikke an kerkabels, het enorme assortiment zeilen, rondhouten en touwwerk, tagrijn-behoeften in zo gevarieerde vorm, dat het haast onvoorstelbaar is; de primitieve navigatiehulpmid delen volstrekt inadequate midde len voor hulp van zieken en gewon den. Zó was het toen de werf werd geopend: de soms verrassend snelle ontwikkelingen van de techniek volgend heeft zij zich in de hon derd jaren van het bestaan vóór de Tweede Wereldoorlog voortdurend aangepast om bij-de-tijd te blijven. De ijzeren schepen, de composiet- bouw, straks de staalbouw, verander de het hele aspect. De klinkhamer kwam op de plaats van de dissel. De stoomvoortstuwing (en tenslotte de verbrandingsmotor) drongen het zeilvermogen op de tweede plaats; aanstonds hadden de schepen slechts noodzeilen, straks ook die niet meer. De zeilkooi was niet meer op de schepen; de zeilmaker werd een 'vervallen kwaliteit'. De mastbok hoog boven de werf uitstekend stond tenslotte vrijwel werkloos. En het gebruik van elektriciteit in vele vormen gaf de werkplaatsen een heel ander aanzien. Het achter- laadgeschut, gevolgd door het snel- vuurgeschut en de automatische wapenen met de moderne munitie; de spar- en dan de vistorpedo eisten nieuwe outillage. Zelfs de invoe ring van vliegtuigen bij de Konink lijke Marine heeft zijn weerslag ge had op de werf. Een merkwaardige tussen tijd maakte ook de werf door toen naast het gepantserde ijzeren en stalen schip nog de houten stoom-zeilfregatten verzorgd moes ten worden. De mobilisatiejaren 1914-1918 brachten opleving voor de werf, spoedig vergeten in de af braakperiode die volgde, maar had den nochtans een moderner allure aan het bedrijf gegeven. Met al die wijzigingen en vooruitgang kwam naar de tijd verliep een ander soort mensen de poort binnen. De zuive re handarbeid verdween meer en meer; de machine verving het

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 2002 | | pagina 13