Oude kranten in de wereld, in Nederland en in Den Helder Bij het zoeken naar feiten uit de geschiedenis van Den Helder en hoe die destijds in de krant werden beschreven, raakte ik verward in de vele verschillen de kranten die er in de vorige eeuw in Den Helder werden uitgegeven, waarvan de naam ook nog regel matig veranderde. Het is ook voor anderen wellicht nuttig enige ordening aan te brengen. Ik heb wat wetenswaardigheden toegevoegd over de geschiede nis van 'de krant' Het begin van de krant Een krant in de huidige betekenis van het woord heeft zich geleidelijk ontwikkeld. Nieuwsbrieven werden al in de Romeinse tijd en ook in China gemaakt, overge schreven en verspreid, soms alleen voor ambtenaren. In de vijftiende eeuw konden in Venetië - een van de grootste handelssteden in die tijd -op de bekende Rialtobrug berichten over handelswaar en nieuws uit andere landen worden gekocht voor een muntje, een 'gazeta'. Dat is meteen de oorsprong van 'gazette', zo als nog steeds veel kranten heten. Vlugschriften over één onderwerp (oorlog, stormvloed e.d.) werden in Eu ropa met de verspreiding van de boekdrukkunst en het opkomen van een redelijk functionerende postdienst in de tweede helft van de zestiende eeuw gedrukt en verkocht, soms in het Latijn, waar ze 'Relationes' heetten.; ons woord relaas komt daar vandaan. Een relaas is nog geen krant, daarvoor moeten er meerdere soorten nieuws in staan, de uitgave moet regelmatig zijn en vrij verkrijgbaar. Als eerste krant die aan deze eisen voldeed wordt genoemd de 'Aviso, Relation oder Zeitung' (1609 vermoedelijk Wolf- enbüttel). Aviso is een verouderd woord dat in Oostenrijk nog ge bruikt wordt voor een notitie 'ter kennisname'. In de jaren daarna verschenen dit soort weekbladen in meer Duitse steden. Nederland Nederland en België volgden spoe dig. Het waren vaak drukkers en/of boekhandelaren die ook kranten uitgaven ('Courantiers'), zo bijvoor beeld Caspar van Hilten met de 'Courante uyt Italiën, Duytslandt, enz' (Amsterdam, 1618) en Abra ham Verhoeven met de 'Nieuwe Tijdinghe' (Antwerpen,1620). 'Courant' (de rennende) werd ver nederlandst tot krant. De Neder landse vertaling 'loopmare' staat nog wel in het woordenboek, maar is in onbruik geraakt;. 41

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 1998 | | pagina 9