63 het Marsdiep steeds meer tot ontwikkeling kwam, verlandde het Heersdiep echter in het begin van de 16e eeuw. Deze voortgaande ver landing nu was aanleiding tot conflicten tussen de heren van Brederode (Callantsoog) en van Egmond (Huisduinen). Het Heersdiep was nl. de grens tussen beider jurisdictie. Uit een in 1526 in opdracht van het Hof van Holland gedaan onderzoek naar de situatie ter plaatse blijkt onder meer dat de 74-jarige voorma lige schout van Callantsoog, Maerten Adriaensz. verklaard heeft dat "tusschen veertig en vijftig jaaren (geleden) zoo plag 't zelve Heersdiep te wezen drie vaem (ongeveer 5 meter) ofte daeromtrent (en dat) die schepen uyt Zeelant ende Vlaanderen komende in 't Oeg (Callantsoog) van visch te halen, plagen daarin te leggen gelijken of 't een haven geweest hadde...". Callantsoog Over de economische situatie in het zeedorpje Callantsoog aan het eind van de 15de eeuw zijn we vrij goed geïnformeerd door de Enqueste, een belastingonderzoek uit het jaar 1494. Pastoor Jan de Veent (36 jaar) en de schepenen Ysbrant Aelbertsz. (71 jaar) en Jan Reyersz. (52 jaar) verklaren "dat zij bij tijden van den overlij den van Hertoge Karei (Karei de Stoute, gestorven 1477) hadden 180 haertsteden ende als nu (1494)150 haertsteden". "Angaende die neringe" zeggen zij dat zij zich "een weinich generen metter koe ende met een luttel zaylants, ende meest metten harinc varen, te weten dat zij ses schepen, geheeten pincken ende booten uytreeden, ten versschen harinck varende, ende ooc metten zeiven schepen varen te schelvisschen ende cabelliau...". Zij verklaren tevens dat "huerluyden nering- he... (wel de helft) beter was ten overlijden van wijlen Hertoge Karei dan die nu es". Uit een belastingonderzoek van twintig jaar later (de Informacie van 1514) blijkt dat de situatie als gevolg van (duin)verstuivingen nog meer verslechterd is, zodat men geheel op de visserij is aangewezen: "dat zij hem luyden generen ter zee mit visschen alleenlick". Huisduinen In het iets noordelijker gelegen Huisduinen (112 haardsteden) is de toestand ongeveer hetzelfde. Het lossen van vispinken op de oever van een stroom, naar een olieverfschilderij uit het midden van de zeventiende eeuw

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Levend Verleden | 1992 | | pagina 31