12 De mensen dieper in het veengebied,die ten opzichte van de zeespiegel wellicht ook hoger wonen,zullen slechts incidenteel iets van de komen de veranderingen merken.Echterdoor de oxydatie van het veen wordt men ten lange leste gedwongen overal tot ophogen over te gaan.Uit recent onderzoek blijkt dat de bewoners van Schagen en omgeving pas in de late 11de eeuw,of in het begin van de 12de eeuw met de terpenbouw zijn be gonnen.In deze eeuw vindt een aantal grote stormvloeden plaats,die waar schijnlijk vele duizenden slachtoffers hebben gemaakt.Een plaats als Alkmaar wordt verwoest,een dorp als Geddinmore wordt zelfs van de kaart geveegd.Met de mogelijke uitzondering van Het Torp bij Den Helder,raakt de hele kop van Noord-Holland ontvolkt boven de lijnrSchoorl,Sint Maar ten, Schagen,Kolhorn,Medemblig.In eerste instantie is het antwoord van de resterende bevolking de aanleg van dijken en kaden om het éigen ge bied; later blijkt er meer (van bovenaf geredigeerde?) samenwerking te bestaan,waardoor onder meer de zogenaamde ""Scagherdam" tot stand komt (afb.10).In het hart van de provincie zijn intussen grote meren ontstaan, die van binnenuit het oude veenlandschap aantasten.Zo moet de genoemde Schagerdam voorkomen dat er een blijvende verbinding zal ontstaan tus sen het zeegat het Z'ijpe en de Witsmeer ten zuiden van Schagen,waardoor West-Friesland los van de rest van de provincie zou komen te liggen. Later wordt de Schagerdam doorgetrokken naar het gebied van Kolhorn (afb.11). Naar het zuiden toe wordt,op de bestaande dijken rond de Schagense ont ginningen, een zogenaamde ""Zijdwende^een dwarsdijk,aangelegdom het ge bied ten oosten daarvan,gelegen binnen de latere Niedorperkoggete vrij waren voor wateroverlast uit de Witsmeer.Binnen deze dijk werd in 1982 een omvangrijk grafveld ontdekt dat vrijwel zeker de dodenakker van de, bij de stormramp van 1170 verzwolgen,plaats G'eddinmore is.De op enkele honderden meters hiervan verwijderde Zijdwende vertoont geen spoor van een doorbraak en dateert zichzelf hiermee na 1170. Als dan enkele tientallen jaren later de grootste dreiging ins afgewend, werpt men zich op de herovering van het verlorengegane gebied.Net als in het Fries-Groningse kweldergebied legt men kaden om opgeslibd buiten dijks land dat nes r oi ""kaag" wordt genoemd.Al snel slaagt men er in grote stukken land te heroveren en rond 1250 is men in staat de 'rcaeghen" alle binnen een nieuwe zware dijk te leggen,de Westfriese Zeedijk (25). Gedeeltelijk bestaat deze dijk uit nieuwe stukken,maar waar mogelijk maakt men gebruik van dijken en kaden die al bestaan.Toonbeelden daarvan

Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar

Kakelepost | 1986 | | pagina 14