Ingebracht en uitgelicht
Historisch Genootschap
Wieringermeer
Familie Grin, afkomstig van de Wieringerrandweg, doneerde onlangs twee melkstellen
aan het Genootschap. Het gebruik ervan betekende een belangrijke tijdwinst voor de vee
houder. Nu passen ze prima in de collectie van het Genootschap want het melkstel is
alweer ver-vangen door melkput en melkrobot. In tijdschriften als ‘Landleven’ kom je het
melkstel nog wel eens tegen, in een artikel over boeren met weinig koeien en met een hang
naar de ‘goeie oude tijd’.
Twee melkstellen van familie Grin
Marieke Roos
Beeld-bank WM #07519. De eerste koeien komen via de Haukessluisweg de polder binnen
31ste jaargang 2023/2 nummer 95
Machinaal melken werd al toegepast, zo te lezen
in de Schager Courant, in een artikel uit 1912.
De demonstratie van machinaal melken op de
landbouwtentoonstelling in Schagen was toen
de sensatie van de dag. Een verslaggever van
vakblad De Veldbode bleef twijfels houden, hij
be-greep niet hoe zo’n ‘stomme, hersenloze en
harteloze’ machine de goede melker of melkster
zou kunnen vervangen.
Een goede melk(st)er kon zes of zeven koeien
per uur aan. Een machine maar een enkele
meer. Maar voor een veebedrijf waar dagelijks
twee personeelsleden twee maal per dag twee
uur nodig had voor het melken was het zeker
een aantrekkelijk initiatief. Landelijk gezien wa
ren er rond 1930 zo’n 1000 melkmachines in
ons land in bedrijf. Grote bedrijven natuurlijk.
Koeien verplicht
In de begintijd van de polder waren er veel ge
mengde bedrijven, akkerbouw én veehouderij
op een bedrijf. Bij de uitgave van de boerderijen
had Domeinen in die delen van de polder waar
sprake was van lichte en schrale gronden de be
drijven een graslandverplichting opgelegd. Hoe
meer hectares in gras, hoe groter de stal die in
pandig in de boerderij gebouwd werd. Deze stal
len kregen een betonnen plafond, zodat in het
geval van brand er tijd was de dieren te redden.
Op de akkerbouwbedrijven waren vaak één of
twee koeien aanwezig. De melk was voor het
gezin en de medewerker(s). De koeien werden
tweemaal per dag, soms door de medewerker,
met de hand gemolken. De kunst van het hand-
melken, wie verstaat anno 2023 dit nog?
