‘Voor alles: Zelfstandigheid’
1941 - start van gemeente Wieringermeer
Anita Blijdorp
Wapen van gemeente Wieringermeer,
in 1957 gemaakt, in 2015 aan muur Cultuurschuur.
Historisch Genootschap
Wieringermeer
Op 1 juli 1941 ging de gemeente Wieringermeer van start. Volgens critici had dit eerder
gemogen. Door de oorlogsperiode kon een gekozen gemeenteraad pas in september 1946
aan de slag, nu 75 jaar geleden. Een wordingsgeschiedenis in een notendop.
In de eerste jaren was het duidelijk wie de
baas was. De departementen Binnenlandse
Zaken, Financiën (lees: Domeinen) en Water
staat bestuurden bij monde van de Directie
Wieringermeer gebied en poldergemeenschap.
Gemeentelijk zaken en taken als bevolkingsad
ministratie, volksgezondheid, de werklozenkas
waren uitbesteed aan omliggende gemeenten.
Het Rijk compenseerde hen in de kosten.
Brief
In 1935 barstte de discussie los over het voorstel
van rijkswege tot instelling van ‘openbare licha
men’ als bestuursorgaan voor de Wieringermeer
en toekomstige IJsselmeerpolders. In een brief,
ondertekend door A.P. Hoogkamer - arts,
uitten de gezamenlijke vertegenwoordi
gers van politieke en sociale verenigingen
in de polder aan Den Haag hun grieven.
‘Excellenties! Wij zijn van mening dat
het alleszins redelijk is ...dat... aan de
ingezetenen van de Wieringermeerpol-
der gelegenheid wordt geboden gevraagd
en ongevraagd advies te geven aan het
bestuur door gekozen leden van een ad
viescollege.’ Maar het Rijk vond de tijd in
1935 nog niet rijp gelet op ‘een te een
zijdige en nog weinig geconsolideerde
samenstelling van de bevolking, uit zeer
verschillende deelen van het land samen
gekomen, de geringe dichtheid van de
bevolking, het ontbreken van een basis van on
derlinge aanraking, nog weinige hechtheid van
de band met het gebied.’
Te ambtelijk
De voorgestelde bestuursvorm kreeg in 1938
kritiek van staatsrechtgeleerde Mr. J. in ’t Veld,
burgemeester van Zaandam. ‘De regering heeft
gebrek aan vertrouwen in het verantwoorde-
lijks-heidgevoel der Wieringermeerbewoners.‘
Een openbaar lichaam als bestuursorgaan zag
hij o.a. als ‘te ambtelijk. Er is te weinig in
vloed van echte vertegenwoordigers van de be
volking op [zaken] die haar zo nauw aangaat’.
Een argument vóór: er waren maar liefst 14 po
litieke partijen vertegenwoordigt in de polder,
hoezo ‘eenzijdigheid der bevolking’?
Voorstanders schreven brieven naar de krant
met de slogan ‘Voor alles: Zelfstandigheid’.
29ste jaargang 2021/2, nummer 89
