We gedenken dit jaar het trieste feit dat 450 jaar geleden Cam oraal van Egmonl m
Brussel werd onthoofd. Hoewel Lamoraal niet regelmatig in de omgeving van de
Egmonden kwam, was hij wel tezamen met Hendrik van Brederode iniLiaiieftiemer
voor het droogmaken van het Berger- en Egmondermeer. Deze meren vielen voor
hel eerst droog in 1566, maar liepen in de volgende oorlogsjaren weer vol. Pas na
de dood van Lamoraal werden de meren in 1579 definitief droog tot op de dag van
vandaag.
Ben Ide Min
LAMORAAL VAN EGMONT EN HENDRIK VAN BREDERODE
initiatiefnemers van de droogmaking van het Berger- en Egmondermeer
Bij de droogmaking van het Berger- en Egmondermeer hebben de graaf van
Egmond, Lamoraal van Egmont, en de heer van Bergen, Hendrik van Bre
derode, als opdrachtgevers een centrale rol gespeeld. Hoe is dat initiatief tot
stand gekomen? Deze vraag intrigeert me. Het initiatief tot de droogmaking
speelt zich namelijk af in een turbulente tijd: in de aanloop naar de Tachtig
jarige Oorlog.
Om de vraag te beantwoorden zal eerst kort uiteengezet worden hoe het ge
bied ontstaan is met de omringende dorpen en de stad Alkmaar. Waterbeheer
speelt al vroeg een belangrijke rol in de kop van Noord-Holland waar de
adellijke huizen Brederode en Egmont in die tijd voorname grondbezittingen
hebben. Hun ervaring in het waterbeheer speelt bij het initiatief een wezen
lijke rol. Beide heren hebben als hoofd van hun geslacht een machtspositie;
Egmond als lid van de hogere adel, Brederode als lid van de lagere adel. Dat
blijkt van wezenlijk belang. Wat is de relatie tussen deze twee heren, hoe
komt het initiatief tot stand, tegen welke achtergrond speelde dit proces zich
af en wie hadden er nog meer aanspraken op het Berger- en Egmondermeer?
Egmond
De kust van Noord-Holland is door de eeuwen heen altijd in beweging ge
weest/9 Tussen 6.000 en 1.600 jaar v. Chr. is op de hoogte van Egmond een
groot diep, het zeegat van Bergen, met een oostelijke waddengeul tot het
huidige Medenblik, Hoom en Enkhuizen. Noordelijk is het zeegat begrensd
door de strandhaakwal ter hoogte van Bergen en zuidelijk door de monding
van het Oer-IJ ter hoogte van IJmuiden. Het Oer-IJ is dan de noordelijke tak
van de Rijn. Midden in dit getijdengebied ontwikkelt zich een strandwal.
Geestgronden, 25 (2018), nr. 1
17
